Technische definitie
Opgelost ijzer is een meting van de concentratie ijzer dat in het systeemwater aanwezig is in opgeloste ionische of oplosbare chemische vormen, uitgedrukt in milligram per liter (mg/L).
In een gesloten verwarmingssysteem wordt opgelost ijzer vaak in verband gebracht met de corrosie van ijzerhoudende onderdelen, zoals stalen radiatoren, leidingen van zacht staal, onderdelen van de boiler en andere materialen die ijzer bevatten. Bij corrosie kan ijzer eerst in opgeloste vorm in het circulerende water terechtkomen, voordat het wordt omgezet in onoplosbare corrosieproducten zoals ijzeroxiden en magnetiet.
Opgelost ijzer geeft dus een belangrijke indicatie van actieve of recente corrosieprocessen in het verwarmingssysteem, vooral wanneer je de waarde samen bekijkt met de pH, de concentratie inhibitor, de hoeveelheid opgeloste zuurstof, zwevende stoffen en andere parameters die verband houden met corrosie.
Eenvoudige definitie
Opgelost ijzer meet de hoeveelheid ijzer die in het water van het verwarmingssysteem is opgelost.
Omdat veel onderdelen van een verwarmingssysteem uit staal of ijzer bestaan, kunnen verhoogde waarden erop wijzen dat deze onderdelen corroderen en ijzer aan het water afgeven. Dat kan een vroege waarschuwing voor corrosie zijn, nog voordat er grote hoeveelheden slib of afzettingen zijn gevormd.
Opgelost ijzer is belangrijk omdat het rechtstreeks kan aantonen dat ijzerhoudende metalen in het verwarmingssysteem door corrosie worden aangetast.
Een abnormale of verhoogde waarde voor opgelost ijzer kan wijzen op:
Actieve corrosie van onderdelen uit staal of met ijzer.
Onvoldoende of niet-doeltreffende bescherming door corrosieremmers.
Ongeschikte pH-waarde van het systeemwater.
Zuurstof die via lekken, frequent bijvullen of langs andere wegen in het systeem terechtkomt.
Bijtende verontreinigingen in het systeemwater.
Resten van reinigingsmiddelen of verontreinigingen van de installatie die de watersamenstelling beïnvloeden.
Veranderingen in de toestand van het systeemwater na het aftappen, spoelen of onderhoud.
Corrosieproducten die chemisch opnieuw oplossen in het circulerende water.
Opgelost ijzer is bijzonder nuttig, omdat corrosie al kan beginnen voordat duidelijke tekenen zoals zwart slib, koude plekken in radiatoren of defecte onderdelen zichtbaar worden.
Naarmate de corrosie voortschrijdt, kan opgelost ijzer verder reageren in het systeem en onoplosbare ijzeroxiden vormen, waaronder magnetiet. Deze corrosieproducten kunnen vervolgens in het water blijven zweven of zich ophopen als slib en afzettingen.
Aanhoudende ijzercorrosie kan dus bijdragen aan:
Vorming van magnetiet en corrosieslib.
Koude plekken op radiatoren.
Vervuiling van de warmtewisselaars van ketels en warmtepompen.
Verstoppingen in smalle waterkanalen.
Meer slijtage of storingen aan pompen en kleppen.
Minder watercirculatie.
Minder efficiënte warmteoverdracht.
Meer lawaai in het systeem.
Lekken door gecorrodeerde onderdelen.
Voortijdige uitval van radiatoren, leidingen en andere onderdelen van het systeem.
Opgelost ijzer kan ook helpen om een onderscheid te maken tussen actieve corrosie en historische verontreiniging. Een systeem kan een aanzienlijke hoeveelheid bestaand zwart slib bevatten, terwijl er relatief weinig opgelost ijzer aanwezig is als er niet langer snel corrosie optreedt. Omgekeerd kan een verhoogde hoeveelheid opgelost ijzer erop wijzen dat er actief ijzer in het water terechtkomt, zelfs voordat zich grote hoeveelheden vast corrosieafval hebben opgehoopt.
Opgelost ijzer moet daarom mee beoordeeld worden naast parameters zoals zwevende stoffen, pH, geleidbaarheid, chloride, molybdaat of andere indicatoren voor inhibitoren, koper en aluminium om de algemene corrosietoestand van het verwarmingssysteem te beoordelen.
Opgelost ijzer mag doorgaans niet afzonderlijk beoordeeld worden. Een verhoogde waarde wijst erop dat er oplosbaar ijzer aanwezig is, maar er is meer informatie nodig om de precieze oorzaak en ernst van de corrosie vast te stellen.
Het is vooral belangrijk om een onderscheid te maken tussen opgelost ijzer en zwevend of totaal ijzer:
Opgelost ijzer is ijzer dat chemisch opgelost is in het water.
Deeltjesvormig ijzer bestaat uit vaste corrosieproducten, zoals roest of magnetiet, die in het water zweven.
Totaal ijzer, als dat gemeten wordt, kan zowel opgelost als deeltjesvormig ijzer omvatten.
Dit onderscheid kan waardevolle diagnostische informatie opleveren. Veel opgelost ijzer kan wijzen op actieve corrosie, terwijl veel deeltjesvormig ijzer kan wijzen op een ophoping of verplaatsing van bestaande corrosieproducten.
Het resultaat moet daarom beoordeeld worden naast de systeemmaterialen, de behandelingsgeschiedenis, de pH, de inhibitorconcentratie, de blootstelling aan zuurstof en andere corrosie-indicatoren om te bepalen of corrigerende maatregelen nodig zijn.
