Technische definitie
De berekende totale hoeveelheid opgeloste stoffen (TDS) is een geschatte meting van de totale concentratie opgeloste ionische stoffen in het water van het verwarmingssysteem, uitgedrukt in milligram per liter (mg/L).
Deze opgeloste stoffen kunnen onder meer calcium, magnesium, natrium, kalium, chloride, sulfaat, bicarbonaat, carbonaat en opgeloste behandelingschemicaliën omvatten, samen met andere oplosbare zouten en mineralen.
Het woord ‘berekend’ is belangrijk. In plaats van het water fysiek te verdampen en het resterende opgeloste materiaal te wegen, wordt de berekende TDS-waarde doorgaans afgeleid van de elektrische geleidbaarheid van het water, met behulp van een geschikte omrekeningsfactor:
Berekende TDS (mg/L) ≈ Geleidbaarheid (µS/cm) × omrekeningsfactor
De exacte omrekeningsfactor hangt af van de ionische samenstelling van het water. Gepubliceerde analytische richtlijnen geven doorgaans aan dat omrekeningsfactoren van geleidbaarheid naar TDS ongeveer binnen het bereik van 0,55–0,8 liggen. Dat toont aan dat TDS berekend op basis van geleidbaarheid een schatting is en geen rechtstreekse meting.
Fernox Laboratories vermeldt ‘Totale opgeloste stoffen (berekend)’ specifiek als een van de algemene parameters voor waterkwaliteit.
Vereenvoudigde definitie
De totale hoeveelheid opgeloste stoffen geeft je een ruwe schatting van hoeveel opgelost materiaal er in het water van het verwarmingssysteem zit.
Dit omvat opgeloste zouten, mineralen en behandelingschemicaliën die niet altijd zichtbaar zijn in het water. Een hoge of veranderende TDS-waarde kan erop wijzen dat het water in het systeem meer opgeloste stoffen bevat dan verwacht en kan helpen om verontreiniging, onvoldoende spoeling of veranderingen in de waterchemie op te sporen.
TDS is belangrijk omdat het een nuttige algemene indicatie geeft van de hoeveelheid opgeloste stoffen in het water van het systeem.
In plaats van één bepaalde chemische stof te identificeren, geeft TDS een algemene indicatie van de concentratie opgeloste zouten en behandelingschemicaliën.
Een abnormale of onverwacht hoge TDS-waarde kan wijzen op:
Hoge concentraties opgeloste zouten of mineralen in het vulwater.
Restanten van reinigingschemicaliën na een reiniging van het systeem.
Onvoldoende spoelen na een chemische reiniging.
Hoge concentraties behandelingschemicaliën.
Verontreiniging door een andere water- of chemische bron.
Herhaaldelijk bijvullen met leidingwater.
Ophoping van opgeloste stoffen in het systeem na verloop van tijd.
Veranderingen in de chemische samenstelling van het systeemwater sinds het systeem oorspronkelijk werd gevuld.
Toevoeging van hard of sterk gemineraliseerd vulwater.
Een onverwachte toename van opgeloste corrosieproducten of andere ionische stoffen.
Een bijzonder belangrijke toepassing van TDS in verwarmingssystemen is nagaan of een systeem voldoende gespoeld is na een chemische reiniging.
Fernox stelt specifiek dat de TDS-meter in de eerste plaats wordt gebruikt om na te gaan of een systeem na een chemische reiniging correct gespoeld is, door de TDS-waarden van het leidingwater en het systeemwater met elkaar te vergelijken.
Als het inkomende vulwater bijvoorbeeld een relatief lage TDS-waarde heeft, maar de TDS-waarde van het systeemwater na het reinigen aanzienlijk hoger blijft, kan dat erop wijzen dat er reinigingsmiddel, opgeloste verontreinigende stoffen of andere chemische resten in het systeem achterblijven.
Een verhoogd gehalte aan opgeloste stoffen kan ook de algemene eigenschappen van het systeemwater beïnvloeden, omdat opgeloste ionen een invloed hebben op de elektrische geleidbaarheid en het elektrochemische gedrag. De geleidbaarheid neemt toe naarmate de concentratie van opgeloste ionische stoffen stijgt.
De berekende TDS testen kan dus helpen om:
Na te gaan of een systeem goed doorgespoeld is.
Het systeemwater met het oorspronkelijke vulwater te vergelijken.
Onverwachte veranderingen in het gehalte aan opgeloste mineralen of zouten op te sporen.
Mogelijke chemische verontreiniging vast te stellen.
Veranderingen na reiniging, behandeling of onderhoud op te volgen.
Een ongewoon hoog resultaat voor de geleidbaarheid beter te kunnen interpreteren.
Een breder beeld te krijgen van de algemene kwaliteit van het systeemwater.
Systemen te identificeren waarvoor mogelijk verdere chemische analyse nodig is.
TDS moet daarom samen met parameters zoals geleidbaarheid, chloride, natrium, kalium, calcium, magnesium, sulfaten en behandelingsgerelateerde metingen worden bekeken wanneer je de algemene chemische samenstelling van het systeemwater beoordeelt.
Berekende TDS mag doorgaans niet op zichzelf worden beoordeeld, en een hoge waarde betekent niet automatisch dat het water in het verwarmingssysteem ongeschikt is.
Dat is vooral belangrijk omdat ook nuttige behandelingschemicaliën bijdragen aan de TDS-waarde. Een systeem dat correct behandeld is en corrosieremmer, glycol of andere opgeloste behandelingschemicaliën bevat, kan terecht een hogere TDS-waarde hebben dan het onbehandelde vulwater.
De samenstelling van het opgeloste materiaal is daarom vaak belangrijker dan de totale hoeveelheid.
Het is ook belangrijk om een onderscheid te maken tussen Berekende TDS, geleidbaarheid en zwevende stoffen:
Berekende TDS schat de concentratie van opgeloste stoffen in het water.
Geleidbaarheid meet hoe goed de opgeloste ionen het water elektriciteit laten geleiden.
Zwevende stoffen zijn onopgeloste deeltjes zoals slib, roest en corrosieresten.
Een systeem kan dus helder ogend water met heel weinig zwevende stoffen bevatten, maar toch een hoge TDS-waarde hebben, omdat opgeloste zouten en chemicaliën onzichtbaar zijn.
Omgekeerd kan sterk vervuild of slibhoudend water veel zwevende stoffen bevatten, zonder dat de berekende TDS-waarde in dezelfde verhouding stijgt.
Omdat de berekende TDS-waarde wordt afgeleid van de geleidbaarheid, moet die ook worden beschouwd als een schatting en niet als een rechtstreekse gravimetrische meting. De relatie tussen geleidbaarheid en TDS varieert naargelang de aanwezige ionen. Analytische richtlijnen wijzen erop dat de omrekeningsfactoren aanzienlijk kunnen verschillen afhankelijk van de samenstelling van het water.
Voor de Fernox App moet de omrekeningsfactor die het Fernox-laboratorium gebruikt daarom de gezaghebbende basis vormen voor elke berekende waarde of bijbehorende slaag-/faaldrempel, in plaats van een generieke omrekening van geleidbaarheid naar TDS toe te passen.
De nuttigste interpretatie krijg je door de TDS-waarde te vergelijken met het oorspronkelijke resultaat van het vulwater, de geleidbaarheid, de bekende behandelingsproducten en eerdere resultaten van het systeemwater.
