Technische definitie
Nitraat is een maat voor de concentratie van opgeloste nitraationen (NO₃⁻) in het water van het verwarmingssysteem, uitgedrukt in milligram per liter (mg/L).
Nitraat komt van nature voor in water en ontstaat door de oxidatie van stikstofhoudende verbindingen, zoals ammoniak. De concentratie ervan in leidingwater of vulwater varieert daarom afhankelijk van de waterbron en de lokale omgevingsomstandigheden.
Bij wateranalyses van verwarmingssystemen is nitraat vooral nuttig als een informatieve en diagnostische parameter. In laboratoriumtests van Fernox wordt nitraat gemeten als een van de veelvoorkomende anionen via ionchromatografie. In de huidige laboratoriumrapporten van Fernox wordt nitraat aangemerkt als ‘Ter informatie’ in plaats van dat er een universele grenswaarde wordt gehanteerd om te bepalen of de concentratie wel of niet aan de eisen voldoet.
Vereenvoudigde definitie
Nitraat is een opgeloste stof die van nature aanwezig kan zijn in het water waarmee een verwarmingssysteem wordt gevuld.
Een nitraattest helpt om inzicht te krijgen in de chemische samenstelling en geschiedenis van het systeemwater. Een onverwacht verschil met het oorspronkelijke vulwater kan erop wijzen dat de waterchemie is veranderd of dat er een andere waterbron of chemische stof is toegevoegd.
Nitraat is nuttig omdat het bijdraagt aan de algehele chemische vingerafdruk van het water in het verwarmingssysteem en kan helpen verschillen vast te stellen tussen het circulerende systeemwater en het water waarmee het systeem oorspronkelijk is gevuld.
Een ongebruikelijke of onverwachte nitraatwaarde kan wijzen op:
Een van nature verhoogd nitraatgehalte in het oorspronkelijke leidingwater of vulwater.
Er is later een andere waterbron in gebruik genomen.
Herhaaldelijk bijvullen of opnieuw vullen met water met een andere chemische samenstelling.
Toevoeging van een nitraathoudende chemische stof, indien van toepassing.
Restanten van chemicaliën na reiniging of behandeling, afhankelijk van de gebruikte producten.
Verontreiniging door een andere water- of chemische bron.
Veranderingen in stikstofhoudende verbindingen in het systeemwater.
Een verschil tussen de huidige chemische samenstelling van het systeemwater en eerdere laboratoriumresultaten.
Het gepubliceerde laboratoriumvoorbeeld van Fernox laat zien dat deze parameter diagnostisch van aard is. In die analyse werd nitraat naast nitriet en sulfaten geregistreerd en specifiek geclassificeerd als “Ter informatie” in plaats van een vastgestelde acceptabele grenswaarde te krijgen.
Nitraat komt ook voor als opgelost ion en draagt daarom bij aan het totale ionengehalte van het water, maar de bijdrage ervan moet worden beschouwd als onderdeel van het bredere profiel van de geleidbaarheid en de waterchemie en niet op zichzelf worden geïnterpreteerd.
Het testen op nitraat kan daarom helpen:
Stel de chemische eigenschappen van het oorspronkelijke vulwater vast.
Vergelijk het vulwater met het circulerende systeemwater.
Identificeer onverklaarbare veranderingen in de watersamenstelling.
Ondersteun onderzoek naar verontreiniging of veranderingen in de bron van het vulwater.
Bied extra context bij de interpretatie van metingen van geleidbaarheid, nitriet, chloride, sulfaten en andere opgeloste ionen.
Nitraat moet daarom vooral worden beschouwd als een ondersteunende diagnostische parameter, en niet als een op zichzelf staande directe indicatie van kalkafzetting of corrosie in een gangbaar verwarmingssysteem.
Nitraat moet normaal gesproken niet afzonderlijk worden beoordeeld, en de aanwezigheid van nitraat duidt niet automatisch op een probleem met het verwarmingssysteem.
Fernox classificeert nitraat momenteel als “Ter informatie”, wat betekent dat er geen universele Fernox-concentratiegrens is die voor alle systemen als goed- of afkeurcriterium geldt.
Het is ook belangrijk om onderscheid te maken tussen nitraat en nitriet:
Nitraat (NO₃⁻) is een relatief stabiele geoxideerde vorm van stikstof en kan van nature aanwezig zijn in het vulwater.
Nitriet (NO₂⁻) is een andere chemische soort en kan binnen de chemie van waterbehandeling een andere betekenis hebben, bijvoorbeeld doordat het wordt gebruikt in sommige formuleringen van corrosieremmers.
De twee resultaten mogen daarom niet als onderling uitwisselbaar worden beschouwd.
Een hogere nitraatconcentratie in het circulerende systeemwater dan in het oorspronkelijke vulwater kan aanleiding zijn voor nader onderzoek, maar toont op zichzelf geen corrosie, verontreiniging of falen van de behandeling aan. Het resultaat is vooral nuttig wanneer het wordt vergeleken met de nitraatconcentratie in het vulwater, eerdere testresultaten, nitriet, geleidbaarheid en de bekende behandelingsgeschiedenis van het systeem.
