Definicja techniczna
Fosfor to pomiar stężenia związków zawierających fosfor, obecnych w wodzie w instalacji grzewczej, wyrażonego w miligramach na litr (mg/L).
W zamkniętych instalacjach grzewczych fosfor może naturalnie występować w niskim stężeniu w wodzie użytej do napełnienia, ale może też pochodzić z inhibitorów korozji zawierających fosforany, środków czyszczących, chemikaliów do uzdatniania lub zanieczyszczeń.
Dlatego fosfor jest często przydatnym parametrem związanym z uzdatnianiem i diagnostyką. Jeśli stosuje się chemię uzdatniającą na bazie fosforanów, stężenie fosforu może pomóc określić obecność lub stężenie tych środków. W pewnych warunkach chemicznych wody fosforany mogą również reagować z metalami lub minerałami powodującymi twardość wody i przyczyniać się do powstawania osadów lub złogów.
Uproszczona definicja
Fosfor określa ilość substancji zawierających fosfor w wodzie w instalacji.
Może pochodzić z pierwotnej wody użytej do napełnienia lub z chemikaliów do uzdatniania wody w instalacji grzewczej, zwłaszcza produktów zawierających fosforany. Badanie jego stężenia może pomóc ustalić, jak uzdatniano wodę w instalacji oraz czy mogą występować nietypowe stężenia substancji chemicznych lub osady.
Fosfor jest przydatnym parametrem, ponieważ jego stężenie może dostarczyć informacji o uzdatnianiu chemicznym i ogólnym stanie wody w instalacji grzewczej.
Nietypowy lub nieoczekiwany wynik badania fosforu może wskazywać na:
Obecność zawierającego fosforany inhibitora korozji lub preparatu do uzdatniania.
Nieprawidłowe lub nadmierne dozowanie preparatu do uzdatniania.
Rozcieńczenie preparatu zawierającego fosforany wskutek wielokrotnego uzupełniania.
Pozostałości środków chemicznych do czyszczenia po konserwacji systemu.
Zanieczyszczenie inną substancją chemiczną lub wodą z innego źródła.
Zmiany składu chemicznego preparatu do uzdatniania po opróżnieniu, płukaniu lub ponownym napełnieniu systemu.
Naturalnie występujące fosforany lub fosfor w pierwotnej wodzie użytej do napełnienia.
Warunki mogące sprzyjać powstawaniu osadów zawierających fosforany.
Związki fosforanowe są stosowane w niektórych preparatach do uzdatniania wody, ponieważ mogą przyczyniać się do ochrony przed korozją, między innymi oddziałując z powierzchniami metali i pomagając tworzyć warstwy ochronne.
Związki zawierające fosfor mogą jednak również oddziaływać z innymi substancjami w systemie. Na przykład fosforany mogą reagować z wapniem, żelazem lub innymi metalami, tworząc związki o stosunkowo niskiej rozpuszczalności.
Jeśli dojdzie do wytrącania, może to przyczynić się do:
Osady w instalacji grzewczej.
Zanieczyszczenie wymienników ciepła.
Ograniczony przepływ przez wąskie kanały.
Podwyższona zawartość zawiesin.
Obniżona wydajność wymiany ciepła.
Gromadzenie się osadów w zaworach, pompach lub innych podzespołach.
Fosfor może być również szczególnie przydatny jako część chemicznego odcisku palca instalacji. Jeśli woda napełniająca zawiera bardzo mało fosforu, a woda krążąca w instalacji — jego znacznie wyższe stężenie, może to wskazywać na dodanie środka chemicznego do uzdatniania zawierającego fosfor.
Z kolei jeśli wiadomo, że w instalacji powinien znajdować się inhibitor na bazie fosforanów, spadek stężenia fosforu może pomóc wykryć rozcieńczenie lub utratę środka uzdatniającego, choć prawidłowa interpretacja zależy od zastosowanej formulacji.
Dlatego podczas oceny historii uzdatniania wody w instalacji grzewczej oraz jej ogólnego składu chemicznego fosfor należy rozpatrywać łącznie z takimi parametrami jak molibdenian, sód, przewodność, wapń, twardość ogólna, zawiesiny, pH i stężenie inhibitora.
Fosforu zazwyczaj nie należy oceniać w oderwaniu od innych parametrów. Jego znaczenie zależy w dużej mierze od tego, jaki związek zawierający fosfor jest obecny i dlaczego się tam znajduje.
Stosunkowo wysokie stężenie fosforu nie musi automatycznie świadczyć o problemie. Może być spodziewane, jeśli w systemie celowo zastosowano inhibitor zawierający fosforany lub inny środek uzdatniający.
Podobnie samo stężenie fosforu nie pozwala stwierdzić, czy inhibitor korozji działa prawidłowo. Różne środki uzdatniające mają różne składy chemiczne, dlatego oczekiwane stężenie fosforu należy ocenić w odniesieniu do znanego produktu, zalecanej dawki i schematu uzdatniania.
Ważne jest również uwzględnienie możliwości wytrącania się osadów. Jeśli podwyższonemu stężeniu fosforu towarzyszą takie parametry jak wapń, żelazo lub zawiesiny, może to stanowić dodatkową przesłankę, że tworzą się osady zawierające fosforany.
Wynik jest zatem najbardziej przydatny, gdy porówna się go z pierwotnym składem chemicznym wody napełniającej, wcześniejszymi wynikami badań oraz znanymi środkami uzdatniającymi obecnymi w systemie.
